Angst
Angst kan op vele manieren vorm aannemen; angst om de dood van hun ouder, angst omdat de ouders angst hebben, angst voor scheiding, angst omdat men denkt dat kanker besmettelijk is en zij het ook kunnen krijgen, angst omdat ze denken dat zij de kanker hebben veroorzaakt en angst omdat het leven wat ze leefden zal gaan veranderen

Angst voor de dood. Omdat onze maatschappij regelmatig de  diagnoses over kanker verzwijgen komen kinderen en tiener vaak pas in aanraking met kanker als er iemand is overleden. Daarom betekent kanker voor hun dood. Dit is dan ook vaak de eerste maal in hun leven dat iemand die dichtbij hun stond, ook kan overlijden, met zo’n gedachte hadden ze nog geen rekening gehouden. Ook kunnen zij jouw angst voor de dood opmerken. Een jong kind kan denken dat de dood dichtbij is, een ouder kind kan opvatten dat therapieën en uitgestelde dood betekenen.

Angst omdat de ouders angst hebben. Kinderen van alle leeftijden kunnen de angst en bezorgdheid voelen. Als gevolg hiervan kunnen zij nog banger en onzekerder worden. Kleine kinderen kunnen zich aan je hechten en willen meer dan gewoon aandacht.

Angst voor scheiding. Als kleine kinderen door hebben dat hun moeder waarschijnlijk moet worden opgenomen in het ziekenhuis, dan kunnen zij angst hebben voor het feit dat ze gescheiden worden van hun moeder. Zij hebben nog weinig gevoel voor tijd en leven in het "nu". Zij kunnen al het gevoel van scheiding voelen als gevolg van het feit dat de moeder chemo- of bestralingsbehandelingen moet ondergaan die een groot gedeelte van "hun"dag beslaan.

Angst dat kanker besmettelijk is. Veel kinderen hebben de gedachte dat kanker besmettelijk is, en dat zij dat van jou over kunnen nemen. Het is namelijk zo dat alle ziektes die ze tot dan toe gekregen hebben, ze die van iemand anders hebben overgenomen. Daarom is het van groot belang kinderen ervan te overtuigen dat kanker niet besmettelijk is, dat ze het niet van je kunnen overnemen. Stel ze gerust door ze te vertellen dat borstkanker niet voorkomt bij kinderen. Ook kunnen vriendjes denken dat kanker besmettelijk is en dan niet meer willen spelen bij hun vriendje, dit uit angst om kanker te krijgen of uit angst om hun moeder te besmetten.

Angst dat zij kanker hebben veroorzaakt. Fantaseren is normaal voor kinderen, en gebeurt zeer regelmatig bij kinderen op de kleuter- of basisschool. Fantaseren is het idee dat zij hun gedachten en wensen  kunnen laten uitkomen. Afgelopen week kunnen ze boos zijn geweest op moeder en gedacht hebben, "Ik wilde dat er iets ergs gebeurde met moeder". En nu blijkt dat je kanker hebt en dat het ernstig is, is hun gedachte op een vreselijke manier bewaarheid geworden. Ze zijn bang dat zij deze kanker hebben veroorzaakt doordat ze je iets ernstigs hadden toegewenst, en de gevolgen van hun wensen zijn buiten hun  beheersgebied gekomen. Zij voelen zich dan erg schuldig en bang.

Angst dat hun leven zal veranderen. Kinderen halen een grote mate van zekerheid uit de verwachting die ze hebben over hun dagelijkse leven en wat er voor hen ligt in de  toekomst. Plotseling is hun leven radicaal veranderd en weten ze niet meer wat te verwachten van het heden of de toekomst.

Boosheid,

Ook boosheid kan vele vormen aannemen; boos zijn op jou omdat je kanker hebt, boos zijn op de kanker omdat het jou aanvalt, Boosheid om wat deze ziekte met hun leven op dat moment doet en wat het gaat doen in de toekomst. Omdat boosheid ook voor jou en normale reactie is, kunnen zij ook boosheid en frustratie bij jou opmerken.

Vaak is de boosheid misplaatst. Ze zijn boos om wat deze ziekte met hun leven doet en reageren dit af op jou en andere gezinsleden. Vaak kunnen kinderen zich anders gaan gedragen dan normaal, zij kunnen veeleisend worden en ongehoorzaam. Zij kunnen het minder goed doen op school en kunnen dingen gaan doen die ze normaliter niet zouden doen. Ook kan er meer strijd zijn tussen broers en zussen onderling. Wij leren kinderen eerlijk te zijn en zij verwachten daarom dat het leven eerlijk is. Dit is misschien de eerste maal dat ze de oneerlijkheid van het leven ondergaan en reageren daarop met boosheid.

Droefheid,

Vaak kan je in huilen uitbarsten als je je kinderen vasthoudt, hierdoor kunnen zij denken dat zij de reden zijn die de droefheid veroorzaakt. Bevestig dat je bedroefdheid voortkomt uit het feit dat je ziek bent, maar verzeker jezelf dat zij weten dat zij niet de reden zijn voor jouw droefheid.

Het kan zijn dat oudere kinderen willen delen in je verdriet en droefheid, en openlijk met jou zullen huilen, maar meestal zal dit niet gebeuren. Sommige zullen proberen om vrolijk te zijn als ze in jouw omgeving verkeren, maar zij zullen hun verdriet ergens anders tot uitdrukking brengen, vaak tegenover vrienden of als ze alleen zijn. Andere lijken weinig of geen emoties of droefheid te hebben, voor hen is de hele zaak te groot om te kunnen bevatten, ze zijn overweldigd door de zwaarte van de ziekte en lijken het ontkennen.

Isolatie en afscheiding,

Jij en je echtgenoot, of andere die je steunen, hebben en zullen tijd willen doorbrengen met jouw samen om te komen tot een wederzijds gevoel en je steun te geven. Je kinderen kunnen zich buitengesloten voelen. Jouw kinderen kunnen zich ook geïsoleerd voelen omdat vriendjes ze mijden, enerzijds omdat ze bang zijn voor het begrip kanker en anderzijds omdat ze denken dat zij het ook zullen krijgen. Kleine kinderen kunnen ervaren dat ze gescheiden zijn van jouw. Deze ervaringen van isolatie worden werkelijkheid op het moment dat je word opgenomen in het ziekenhuis, en iedere dag die je besteed aan bestraling of chemotherapie.

Nieuwsgierigheid,

Veel kinderen zullen nieuwsgierig zijn over de operatie, en hoe je borst of borstkast er uit zal zien als dit achter de rug is. Waneer, waar en hoe je besluit om je kinderen je borst te laten zien is zeer persoonlijk en kan ook afhangen in welke leeftijd je kinderen zijn, welk geslacht ze hebben en hoe prettig je het vindt om dit te doen. Gewoonlijk is wat zij zich ervan voorstellen veel erger als dat dit in feite is. Het moment om vragen te stellen aan jonge kinderen is als zij ze stellen. Probeer om vergelijkingen te vinden met hun eigen ervaringen. Bijvoorbeeld, de insnijding kan vergeleken worden met sneetjes die ze hebben opgelopen op hun handen en knieën. Dit kan voor jou en ongelijk vergelijk zijn, maar voor hen zijn die sneetjes op hun lichaam erg belangrijk. Verzekert ze dat de wonden weer zullen genezen. Als zij vragen gaan stellen over het drainen  en drainage, laat dan zien hoe de vloeistof door de slang gaat en dan naar de fles. Als het in de fles is meet je het en gooit het daarna weg. Het is een manier om extra lichaamsvloeistof kwijt te raken, en dat je die niet nodig hebt. Het is goed om het kwijt te zijn. "Waar is je borst of knobbel gebleven"Je kan zeggen dat ze dit wilde houden in het ziekenhuis om er meer van te leren. Verzeker hen dat je er prima zonder kan, dat je het niet meer nodig hebt.

Als je kinderen ouder zijn, kan je een tijd uitkiezen die beter geschikt is voor jou en voor je kinderen, als je merkt dat ze er gereed voor zijn om met de situatie om te gaan. Vrij snel na operatie is vaak niet zo’n geschikte tijd, ten eerste omdat je er zelf nog niet klaar voor bent, ten tweede omdat de wond er slecht uitziet met al die drainen erin, ten derde de eerste vloeistoffen zijn bloederig en een eerste indruk van bloed is vaak eng of werkt afstotend op schoolgaande kinderen. Als je besluit om het in een vroeg stadium te laten zien, wees dan van overtuigd dat je dit ook zal doen als de drainen eruit zijn en de wond aan het genezen is. Als je het een onprettige situatie vindt om je zoon of dochter je borst te laten zien, dan kan je hem ook een foto of tekening laten zien uit een boek. Wees echter niet verrast dat op een dag je zoon of dochter en glimp ervan probeert op te pakken als zij de slaapkamer binnen treden als jij je staat aan te kleden, en met een vraag komen die eigenlijk makkelijk later had kunnen worden gesteld. Reageer gewoon, word niet boos en kleed je dan ook rustig aan, gun hun dat blik, hun komst was waarschijnlijk niet toevallig.

DOOR; Jane Brazy,
MD (Medical Dokter) en Marcy Irci

Reacties van kinderen en hoe kun je ze helpen.

Noot: Dit artikel is geschreven voor borstkankerpatiënten

Kinderen kunnen op enkele manieren reageren op het nieuws dat hun moeder kanker heeft, dit kan variëren in angst en onzekerheid, woede, droefheid, isolatie en nieuwsgierigheid.

Angst

Angst kan op vele manieren vorm aannemen; angst om de dood van hun ouder, angst omdat de ouders angst hebben, angst voor scheiding, angst omdat men denkt dat kanker besmettelijk is en zij het ook kunnen krijgen, angst omdat ze denken dat zij de kanker hebben veroorzaakt en angst omdat het leven wat ze leefden zal gaan veranderen

Angst voor de dood. Omdat onze maatschappij regelmatig de diagnoses over kanker verzwijgen komen kinderen en tiener vaak pas in aanraking met kanker als er iemand is overleden. Daarom betekent kanker voor hun dood. Dit is dan ook vaak de eerste maal in hun leven dat iemand die dichtbij hun stond, ook kan overlijden, met zo’n gedachte hadden ze nog geen rekening gehouden. Ook kunnen zij jouw angst voor de dood opmerken. Een jong kind kan denken dat de dood dichtbij is, een ouder kind kan opvatten dat therapieën en uitgestelde dood betekenen.

Angst omdat de ouders angst hebben. Kinderen van alle leeftijden kunnen de angst en bezorgdheid voelen. Als gevolg hiervan kunnen zij nog banger en onzekerder worden. Kleine kinderen kunnen zich aan je hechten en willen meer dan gewoon aandacht.

Angst voor scheiding. Als kleine kinderen door hebben dat hun moeder waarschijnlijk moet worden opgenomen in het ziekenhuis, dan kunnen zij angst hebben voor het feit dat ze gescheiden worden van hun moeder. Zij hebben nog weinig gevoel voor tijd en leven in het "nu". Zij kunnen al het gevoel van scheiding voelen als gevolg van het feit dat de moeder chemo- of bestralingsbehandelingen moet ondergaan die een groot gedeelte van "hun"dag beslaan.

Angst dat kanker besmettelijk is. Veel kinderen hebben de gedachte dat kanker besmettelijk is, en dat zij dat van jou over kunnen nemen. Het is namelijk zo dat alle ziektes die ze tot dan toe gekregen hebben, ze die van iemand anders hebben overgenomen. Daarom is het van groot belang kinderen ervan te overtuigen dat kanker niet besmettelijk is, dat ze het niet van je kunnen overnemen. Stel ze gerust door ze te vertellen dat borstkanker niet voorkomt bij kinderen. Ook kunnen vriendjes denken dat kanker besmettelijk is en dan niet meer willen spelen bij hun vriendje, dit uit angst om kanker te krijgen of uit angst om hun moeder te besmetten.

Angst dat zij kanker hebben veroorzaakt. Fantaseren is normaal voor kinderen, en gebeurt zeer regelmatig bij kinderen op de kleuter- of basisschool. Fantaseren is het idee dat zij hun gedachten en wensen kunnen laten uitkomen. Afgelopen week kunnen ze boos zijn geweest op moeder en gedacht hebben, "Ik wilde dat er iets ergs gebeurde met moeder". En nu blijkt dat je kanker hebt en dat het ernstig is, is hun gedachte op een vreselijke manier bewaarheid geworden. Ze zijn bang dat zij deze kanker hebben veroorzaakt doordat ze je iets ernstigs hadden toegewenst, en de gevolgen van hun wensen zijn buiten hun beheersgebied gekomen. Zij voelen zich dan erg schuldig en bang.

Angst dat hun leven zal veranderen. Kinderen halen een grote mate van zekerheid uit de verwachting die ze hebben over hun dagelijkse leven en wat er voor hen ligt in de toekomst. Plotseling is hun leven radicaal veranderd en weten ze niet meer wat te verwachten van het heden of de toekomst.

Boosheid,

Ook boosheid kan vele vormen aannemen; boos zijn op jou omdat je kanker hebt, boos zijn op de kanker omdat het jou aanvalt, Boosheid om wat deze ziekte met hun leven op dat moment doet en wat het gaat doen in de toekomst. Omdat boosheid ook voor jou en normale reactie is, kunnen zij ook boosheid en frustratie bij jou opmerken.

Vaak is de boosheid misplaatst. Ze zijn boos om wat deze ziekte met hun leven doet en reageren dit af op jou en andere gezinsleden. Vaak kunnen kinderen zich anders gaan gedragen dan normaal, zij kunnen veeleisend worden en ongehoorzaam. Zij kunnen het minder goed doen op school en kunnen dingen gaan doen die ze normaliter niet zouden doen. Ook kan er meer strijd zijn tussen broers en zussen onderling. Wij leren kinderen eerlijk te zijn en zij verwachten daarom dat het leven eerlijk is. Dit is misschien de eerste maal dat ze de oneerlijkheid van het leven ondergaan en reageren daarop met boosheid.

Droefheid,

Vaak kan je in huilen uitbarsten als je je kinderen vasthoudt, hierdoor kunnen zij denken dat zij de reden zijn die de droefheid veroorzaakt. Bevestig dat je bedroefdheid voortkomt uit het feit dat je ziek bent, maar verzeker jezelf dat zij weten dat zij niet de reden zijn voor jouw droefheid.

Het kan zijn dat oudere kinderen willen delen in je verdriet en droefheid, en openlijk met jou zullen huilen, maar meestal zal dit niet gebeuren. Sommige zullen proberen om vrolijk te zijn als ze in jouw omgeving verkeren, maar zij zullen hun verdriet ergens anders tot uitdrukking brengen, vaak tegenover vrienden of als ze alleen zijn. Andere lijken weinig of geen emoties of droefheid te hebben, voor hen is de hele zaak te groot om te kunnen bevatten, ze zijn overweldigd door de zwaarte van de ziekte en lijken het ontkennen.

Isolatie en afscheiding,

Jij en je echtgenoot, of andere die je steunen, hebben en zullen tijd willen doorbrengen met jouw samen om te komen tot een wederzijds gevoel en je steun te geven. Je kinderen kunnen zich buitengesloten voelen. Jouw kinderen kunnen zich ook geïsoleerd voelen omdat vriendjes ze mijden, enerzijds omdat ze bang zijn voor het begrip kanker en anderzijds omdat ze denken dat zij het ook zullen krijgen. Kleine kinderen kunnen ervaren dat ze gescheiden zijn van jouw. Deze ervaringen van isolatie worden werkelijkheid op het moment dat je word opgenomen in het ziekenhuis, en iedere dag die je besteed aan bestraling of chemotherapie.

Nieuwsgierigheid,

Veel kinderen zullen nieuwsgierig zijn over de operatie, en hoe je borst of borstkast er uit zal zien als dit achter de rug is. Waneer, waar en hoe je besluit om je kinderen je borst te laten zien is zeer persoonlijk en kan ook afhangen in welke leeftijd je kinderen zijn, welk geslacht ze hebben en hoe prettig je het vindt om dit te doen. Gewoonlijk is wat zij zich ervan voorstellen veel erger als dat dit in feite is. Het moment om vragen te stellen aan jonge kinderen is als zij ze stellen. Probeer om vergelijkingen te vinden met hun eigen ervaringen. Bijvoorbeeld, de insnijding kan vergeleken worden met sneetjes die ze hebben opgelopen op hun handen en knieën. Dit kan voor jou en ongelijk vergelijk zijn, maar voor hen zijn die sneetjes op hun lichaam erg belangrijk. Verzekert ze dat de wonden weer zullen genezen. Als zij vragen gaan stellen over het drainen en drainage, laat dan zien hoe de vloeistof door de slang gaat en dan naar de fles. Als het in de fles is meet je het en gooit het daarna weg. Het is een manier om extra lichaamsvloeistof kwijt te raken, en dat je die niet nodig hebt. Het is goed om het kwijt te zijn. "Waar is je borst of knobbel gebleven"Je kan zeggen dat ze dit wilde houden in het ziekenhuis om er meer van te leren. Verzeker hen dat je er prima zonder kan, dat je het niet meer nodig hebt.

Als je kinderen ouder zijn, kan je een tijd uitkiezen die beter geschikt is voor jou en voor je kinderen, als je merkt dat ze er gereed voor zijn om met de situatie om te gaan. Vrij snel na operatie is vaak niet zo’n geschikte tijd, ten eerste omdat je er zelf nog niet klaar voor bent, ten tweede omdat de wond er slecht uitziet met al die drainen erin, ten derde de eerste vloeistoffen zijn bloederig en een eerste indruk van bloed is vaak eng of werkt afstotend op schoolgaande kinderen. Als je besluit om het in een vroeg stadium te laten zien, wees dan van overtuigd dat je dit ook zal doen als de drainen eruit zijn en de wond aan het genezen is. Als je het een onprettige situatie vindt om je zoon of dochter je borst te laten zien, dan kan je hem ook een foto of tekening laten zien uit een boek. Wees echter niet verrast dat op een dag je zoon of dochter en glimp ervan probeert op te pakken als zij de slaapkamer binnen treden als jij je staat aan te kleden, en met een vraag komen die eigenlijk makkelijk later had kunnen worden gesteld. Reageer gewoon, word niet boos en kleed je dan ook rustig aan, gun hun dat blik, hun komst was waarschijnlijk niet toevallig.

DOOR; Jane Brazy,

MD (Medical Dokter) en Marcy Ircink, RN

nk, RN